Είναι μία πρακτική
που έχει χρησιμοποιηθεί πολλάκις (εν γνώση ή όχι, αυτό είναι ένα θέμα που θα
εξεταστεί από άλλους) στο παρελθόν. Αυτή η πρακτική είναι τα μάτια που σε
κοιτούν, όπως για παράδειγμα σ’
αυτή την αφίσα (παρότρυνση για κατάταξη στον αμερικανικό στρατό):
Ή όπως σε αυτή
την αγιογραφία (του Άγιου Πατρίκιου, πολιούχου της Ιρλανδίας):
Ή σε αυτή τη
φωτογραφία (Η φωτογραφία είναι του Κεμάλ Ατατούρκ, που ήταν, και ως ένα βαθμό είναι
πανταχού παρούσα στη γείτονα Τουρκία. Θα μπορούσε να είναι οποιοδήποτε άλλο
αυταρχικό καθεστώς, και όσο πιο πολλά τα ‘μάτια’ του ηγέτη σε δημόσια πορτραίτα,
τόσο πιο αυταρχικό το καθεστώς):
Πώς θα
συμπεριφερθείτε αν ένα ζευγάρι –ψεύτικα- μάτια είναι στραμμένο πάνω σας; H
απάντηση ίσως σας εκπλήξει.
Σε πείραμα
που έλαβε χώρα στην κουζίνα γραφείου ενός Βρετανικού πανεπιστημίου οι υπάλληλοί
του έριχναν τα χρήματα για το ρόφημά τους σε ένα κουτί, σύμφωνα με το
αναρτημένο πάνω απ’αυτό τιμολόγιο. Ήταν ένα σύστημα αυτοεξυπηρέτησης που
βασιζόταν στην εντιμότητα των υπαλλήλων.
Για δέκα
εβδομάδες οι ερευνητές τοποθετούσαν εναλλάξ δύο ειδών αφίσες πάνω από το κουτί,
μία που απεικόνιζε λουλούδια και μία μάτια:
Όπως φαίνεται και
από το διάγραμμα, οι συνεισφορές στο κουτί ήταν έως και τρεις φορές μεγαλύτερες
στις ‘εβδομάδες-μάτια’ απ’ ότι στις ‘εβδομάδες-λουλούδια’.
Τα μάτια λοιπόν
είχαν ως αποτέλεσμα περισσότερη ειλικρίνεια και μεγαλύτερη συμμόρφωση.
Ο άνθρωπος, όπως
φαίνεται, λαμβάνει συχνά ερεθίσματα από το περιβάλλον που τον επηρεάζουν
υποσυνείδητα, ενδεχομένως και σε μεγάλο βαθμό (βλ. Φαινόμενο Προεργασίας ή Priming
Effect).
Για περισσότερες
πληροφορίες σχετικά με την έρευνα:
